02 Eylül 2015, 00:40 - Anasayfa | Yazarlar Haberi yazdır

EKONOMİK KRİZİN ANATOMİSİ

EKONOMİK KRİZİN ANATOMİSİ

Mehmet Fazıl TOPÇU

  • Facebook Paylaş
  • Twitter Paylaş
Bu köşe yazısı 468 kez okunmuştur

Türkiye’de kriz olur mu sorusunun cevabını, anlamak için dünya tarihinde yaşanmış olan 4 büyük ekonomik krizin nedenlerini inceleyelim. Ekonomik kriz aşamaları genel itibari ile şu seyri izlemiştir;


Ülkeye giren sıcak para girişinde artış – dış ülkelerden ya da özelleştirmeler  – olur. Bir ülkeye para girişinin artması her zaman parasının değerlenmesi ve varlık fiyatlarının yükselmesine yol açar; çünkü ülke içindeki menkul kıymet satıcıları hemen tüm kazançlarını yurtiçi kaynaklardan yeni menkul kıymetler satın almak için kullanırlar. Bu yurt içi kaynaklar da aynı şekilde kazançlarının büyük kısmını yine iç kaynaklardan başka menkul kıymet alımında kullanılır.


Bu menkul kıymet işlemi sürekli yükselen fiyatlarla devam eder. Bu coşku dönemlerinde giderek artan sayıda yatırımcı, emlak ve hisse senedi fiyatlarındaki artışlardan kısa erimli kazanç elde etmenin peşine düşer. Yatırımcılar ilerde bina tamamlandığında, hatta bazen daha inşaat bitmeden yüksek karla satmak niyeti ile, yeni başlayan inşaatlardaki apartman dairelerine peşinat yatırırlar( bu GSYİH artışını yani büyümeyi sağlar). Bu süreci tetikleyen ana unsurların başında sıcak para girişi ile para arzındaki artış, ucuz banka kredileridir.


Derken ülkeye giren sıcak para akışı yavaşlama veya hükümetin yaptığı bir politika değişikliği ya da kredi faizlerinde ki artış varlık fiyatlarındaki artışı durdurur.  Varlık alımlarını finanse etmek üzere aldıkları borç faizlerinin bu varlıkların yatırım getirisini aşması nedeni ile satışlar başlar. Satışlar Varlık fiyatlarının düşmesine neden olur. Varlık fiyatlarının düşmesi daha da düşeceği endişesine yol açar, böylece finansal sistem bir ‘stres’ içine girer. Artık kriz başlamıştır. Bankalarda takip oranları artmaya başlar.


Dünya tarihinde yaşanan  krizlere baktığımızda bu seyir her zaman geçerli olmuştur. 1970 meksika krizi; banka kredilerinde artış, 1980 Japonya krizi; gayrimenkul ve hisse senedi fiaytaların beş katı kadar artması, 1990 Tayland, Malezya, Endonezya krizi; hisse senedi ve gayrimenkul piyasalarındaki artış, 2008 mortgage krizi; 2002 yılından sonra ABD, İspanya, İzlanda, İrlanda ve Güney Afrika da gayrimenkul piyasasında sert artışlar krizlere neden olmuştur. 


Kriz oluşması için sıcak para girişinin azalması ya da faizlerin artması gerekmektedir. 


Özellikle son on yıllık Türk ekonomisi inceleyip yukarıda ki kriz oluşum nedenleri ile karşılaştırdığınızda bu sorunun cevabını bulmuş olacağız. 


Bunu önlemek için izlenecek politikalar neler olabilir.?


Para kuramı tarihi içinde tartışma konularından biri Para Ekolü ile Bankacılık Ekolü kuramlarının savunucuları arasında ki tartışmadır.

 

Para kuramı savunucuları, enflasyondan sakınmak için sıkı bir para politikası uygulanması gerektiğini savunurken Banka ekolü savunucuları ise para arzında ki artışın iş faaliyetlerindeki artışa denk düşmesi halinde, enflasyona yol açmayacağını savunurlar. 


Faizlerin düşürülmesi eğer artışın iş faaliyetlerindeki artışa neden olacak ise faiz indirilmesinin enflasyonu tetiklemesi mümkün değildir.



Sağlıcakla kalın.


m.topcu@bankader.org.tr


 BANKACILAR VE FİNANSÇILAR DERNEĞİ internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları BANKACILAR VE FİNANSÇILAR DERNEĞİ Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz. Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yazara ait diğer köşe yazıları

ANKET

Merkez Bankası faiz artırmalı mı?



E-BÜLTEN ABONELİK

SPK Seri:V,No:55 Tebligi Uyarinca Yayımlanan Uyarı Notu:Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.Yatırım danışmanlığı hizmeti ; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır.Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır.Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabılır.Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

Adres : Ceyhun Atuf Kansu Cad Cevat Muratal İş Merkezi No : 112/38 Balgat-ANKARA
Tel :0 (312) 474 08 88
Faks : 0 (312) 474 08 89
Ziyaretçiler - Online: 3 Bugün: 239 Toplam: 7193744

Host: AKSETWEB